Okuma süresi: 4 dakika

1. Mevzuat Dayanağı

• 6331 sayılı İSG Kanunu (30.06.2012)
• İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (29.12.2012)
• Tüm işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılması zorunlu hale gelmiştir

---

2. Temel Kavramlar

• Güvenlik: Risklerin kabul edilebilir düzeyde kalması.
• Önleme: Riskleri ortadan kaldırmak/azaltmak için tedbirler.
• Kaza: Yaralanma, ölüm veya sağlığın bozulmasına neden olan olay.
• İş kazası: İşyerinde/işin yürütümü sırasında ölüme veya bedensel/ruhsal engelliliğe yol açan olay.
• Ramak kala olay: Zarar verme potansiyeli olduğu halde zarara yol açmayan olay.
• Tehlike: Zarar verme potansiyeli.
• Risk: Tehlikeden doğabilecek zararın meydana gelme ihtimali.
• Kabul edilebilir risk: Yasal zorunluluklara uygun, zarar oluşturmayacak seviyedeki risk

---

3. Risk Değerlendirmesi

• Amaç: Çalışanların sağlığını korumak, iş güvenliğini sağlamak, verimliliği artırmak.
• Tanım: Tehlikelerin belirlenmesi → Risklerin analiz ve derecelendirilmesi → Kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması
• İşveren risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır, fakat bu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

---

4. Risk Değerlendirme Ekibi

• İşveren/vekil
• İş güvenliği uzmanı
• İşyeri hekimi
• Çalışan temsilcisi
• Destek elemanları
• İşyeri birimlerinden seçilen bilgi sahibi çalışanlar

---

5. Risk Değerlendirme Aşamaları (5 Adım)

1. Tehlikelerin tanımlanması
2. Risklerin belirlenmesi ve analizi
3. Risk kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması
4. Dokümantasyon
5. Yenileme/güncelleme

---

6. Risk Değerlendirme Yöntemleri

• Matris Yöntemi (R = İhtimal x Şiddet)
• Check-list yöntemi
• Fine-Kinney (R = İ x F x D)
• FMEA (Hata Modu ve Etkileri Analizi)
• FTA (Hata Ağacı Analizi)
• HAZOP (Tehlike ve Çalışılabilirlik Analizi)
• ETA (Olay Ağacı Analizi)

---

7. Risk Kontrol Adımları

1. Planlama
2. Riskleri ortadan kaldırma / ikame / kaynağında mücadele
3. Uygulama
4. İzleme ve düzeltici faaliyetler

• Toplu korunma önlemleri, kişisel korunmaya göre önceliklidir

---

8. Dokümantasyon

• İşyerinin bilgileri
• Ekip üyeleri ve yetkinlikleri
• Tarih ve geçerlilik
• Belirlenen tehlike ve riskler
• Kullanılan yöntemler ve analiz sonuçları
• Kontrol tedbirleri ve uygulanma tarihleri

---

9. Yenileme

• Çok tehlikeli işyerlerinde 2 yılda bir
• Tehlikeli işyerlerinde 4 yılda bir
• Az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir
• Ayrıca: taşınma, teknoloji değişikliği, iş kazası/meslek hastalığı, mevzuat değişikliği gibi durumlarda yenilenir

---

🎯 Sınavda Kritik Noktalar

• Risk değerlendirmesinin yasal dayanakları (6331 ve Risk Değerlendirme Yönetmeliği).
• Tehlike, risk, ramak kala, kabul edilebilir risk tanımları.
• Risk değerlendirme ekibi bileşenleri.
• 5 adımda risk değerlendirmesi.
• Risk değerlendirme yöntemleri (Matris, Fine-Kinney, FMEA, FTA, HAZOP, ETA).
• Risklerin kontrolünde öncelik sırası: Önce ortadan kaldırma, ikame, toplu korunma → en son kişisel koruyucu.
• Yenileme süreleri: Çok tehlikeli 2 yıl, tehlikeli 4 yıl, az tehlikeli 6 yıl.

---

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi – Soru & Cevap

1️⃣

Soru: Risk değerlendirmesinin yasal dayanakları nelerdir?
Cevap: 6331 sayılı İSG Kanunu ve 29.12.2012 tarihli İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği.

---

2️⃣

Soru: Risk değerlendirmesi tüm işyerlerinde zorunlu mudur?
Cevap: Evet, tüm işyerlerinde zorunludur.

---

3️⃣

Soru: Güvenlik ne anlama gelir?
Cevap: Risklerin kabul edilebilir düzeyde tutulması.

---

4️⃣

Soru: Tehlike ile risk arasındaki fark nedir?
Cevap: Tehlike, zarar verme potansiyeli; risk, bu zararın meydana gelme ihtimalidir.

---

5️⃣

Soru: Ramak kala olay ne demektir?
Cevap: Zarar potansiyeli olduğu halde zarara yol açmayan olaydır.

---

6️⃣

Soru: Kabul edilebilir risk ne anlama gelir?
Cevap: Yasal zorunluluklara uygun, zarar oluşturmayacak seviyedeki risk.

---

7️⃣

Soru: Risk değerlendirmesini yapmakla kim yükümlüdür?
Cevap: İşveren; kendisi yapabilir veya yaptırabilir, ancak sorumluluğu devam eder.

---

8️⃣

Soru: Risk değerlendirme ekibinde kimler bulunur?
Cevap: İşveren/vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi, destek elemanları ve işyeri birimlerinden bilgi sahibi çalışanlar.

---

9️⃣

Soru: Risk değerlendirmesinin 5 adımı nelerdir?
Cevap: 1. Tehlikelerin tanımlanması
2. Risklerin belirlenmesi ve analizi
3. Kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması
4. Dokümantasyon
5. Yenileme/güncelleme

---

🔟

Soru: Matris yönteminde risk nasıl hesaplanır?
Cevap: Risk = İhtimal x Şiddet.

---

1️⃣1️⃣

Soru: Fine-Kinney yönteminde risk nasıl hesaplanır?
Cevap: Risk = İhtimal x Frekans x Sonuç (şiddet).

---

1️⃣2️⃣

Soru: Risk değerlendirmesinde kullanılan yöntemlerden üç tanesini söyle.
Cevap: FMEA, HAZOP, FTA (diğerleri: Matris, Fine-Kinney, ETA, Check-list).

---

1️⃣3️⃣

Soru: Risk kontrolünde öncelik sırası nasıldır?
Cevap: Önce ortadan kaldırma → ikame → toplu korunma → en son kişisel koruyucu.

---

1️⃣4️⃣

Soru: Risk değerlendirmesi çok tehlikeli işyerlerinde kaç yılda bir yenilenir?
Cevap: 2 yılda bir.

---

1️⃣5️⃣

Soru: Hangi durumlarda risk değerlendirmesi yenilenmelidir?
Cevap: İşyerinin taşınması, teknoloji değişikliği, iş kazası/meslek hastalığı, mevzuat değişikliği gibi durumlarda.

---

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi – Test Soruları

1️⃣

Risk değerlendirmesinin yasal dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 4857 İş Kanunu
B) 6331 İSG Kanunu ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
C) Borçlar Kanunu
D) Medeni Kanun

---

2️⃣

Risk değerlendirmesi hangi işyerlerinde zorunludur?
A) Sadece çok tehlikeli işyerlerinde
B) Sadece 50’den fazla çalışanı olanlarda
C) Tüm işyerlerinde
D) Sadece sanayi işyerlerinde

---

3️⃣

“Risklerin kabul edilebilir düzeyde kalması” tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Önleme
B) Güvenlik
C) Tehlike
D) Kaza

---

4️⃣

“Zarar verme potansiyeli” hangi kavramı tanımlar?
A) Risk
B) Tehlike
C) Ramak kala
D) Önleme

---

5️⃣

“Tehlikeden doğabilecek zararın meydana gelme ihtimali” aşağıdakilerden hangisidir?
A) Risk
B) Tehlike
C) Kaza
D) Güvenlik

---

6️⃣

“Zarar verme potansiyeli olduğu halde zarara yol açmayan olay” nedir?
A) Tehlike
B) Ramak kala
C) Kaza
D) Önleme

---

7️⃣

Risk değerlendirmesi yapmakla kim yükümlüdür?
A) İşçiler
B) Çalışan temsilcisi
C) İşveren
D) Bakanlık

---

8️⃣

Risk değerlendirme ekibinde yer almayan kimdir?
A) İşveren veya vekili
B) İş güvenliği uzmanı
C) İşyeri hekimi
D) Çalışma Bakanlığı müfettişi

---

9️⃣

Risk değerlendirmesinin 5 adımı arasında yer almayan hangisidir?
A) Tehlikelerin tanımlanması
B) Risklerin analizi
C) Dokümantasyon
D) İşçilerin ücretlendirilmesi

---

🔟

Matris yönteminde risk nasıl hesaplanır?
A) Risk = İhtimal + Şiddet
B) Risk = İhtimal x Şiddet
C) Risk = Şiddet ÷ İhtimal
D) Risk = Tehlike – Önlem

---

1️⃣1️⃣

Fine-Kinney yönteminde kullanılan faktörlerden biri değildir:
A) İhtimal
B) Frekans
C) Sonuç (şiddet)
D) Eğitim seviyesi

---

1️⃣2️⃣

Aşağıdakilerden hangisi risk değerlendirme yöntemlerinden biridir?
A) SWOT Analizi
B) FMEA
C) Pazar Analizi
D) Borsa Tahmini

---

1️⃣3️⃣

Risk kontrol adımlarında öncelik sırası nasıldır?
A) Kişisel koruyucu → Toplu korunma → Ortadan kaldırma
B) Ortadan kaldırma → İkame → Toplu korunma → Kişisel koruma
C) İkame → Ortadan kaldırma → Kişisel koruma
D) Eğitim → Kaza araştırması → Risk kontrolü

---

1️⃣4️⃣

Risk değerlendirmesi çok tehlikeli işyerlerinde kaç yılda bir yenilenir?
A) 1 yıl
B) 2 yıl
C) 4 yıl
D) 6 yıl

---

1️⃣5️⃣

Aşağıdakilerden hangisi risk değerlendirmesinin yenilenme nedenlerinden biri değildir?
A) İşyerinin taşınması
B) Teknoloji değişikliği
C) İş kazası meydana gelmesi
D) Çalışanların yıllık izin kullanması